Karta Przedmiotu
| Politechnika Białostocka | Wydział Informatyki | ||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Kierunek studiów | Cyberbezpieczeństwo |
Poziom i forma studiów |
pierwszego stopnia stacjonarne |
||||||||||||||||||||||||
| Grupa przedmiotów / specjalność |
Profil kształcenia | ogólnoakademicki | |||||||||||||||||||||||||
| Nazwa przedmiotu | Sieci komputerowe I | Kod przedmiotu | CYB1SKO1 | ||||||||||||||||||||||||
| Rodzaj zajęć | obowiązkowy | ||||||||||||||||||||||||||
| Formy zajęć i liczba godzin | W | Ć | L | P | Ps | T | S | Semestr | 1 | ||||||||||||||||||
| 30 | 30 | Punkty ECTS | 5 | ||||||||||||||||||||||||
| Program obowiązuje od | 2026/2027 | ||||||||||||||||||||||||||
| Przedmioty wprowadzające | |||||||||||||||||||||||||||
| Cele przedmiotu |
Przekazanie wiedzy z zakresu zasad działania sieci komputerowych, modeli warstwowych, protokołów komunikacyjnych i adresowania IP, jako fundamentu rozumienia zagrożeń i mechanizmów ochrony w środowiskach sieciowych. Rozwinięcie praktycznych umiejętności konfigurowania urządzeń sieciowych, analizy ruchu sieciowego oraz podstawowej diagnostyki problemów sieciowych. Kształtowanie zdolności do analizy pakietów sieciowych w kontekście identyfikacji anomalii i potencjalnych zagrożeń. Odniesienia do frameworka edukacyjnego mikrokompetencji SFIA: Projekt sieci NTDS – poziom 2 Obsługa sieci NTAS – poziom 2 Bezpieczeństwo informacji SCTY – poziom 2 |
||||||||||||||||||||||||||
| Ramowe treści programowe | Modele warstwowe sieci komputerowych (OSI i TCP/IP) jako ramy konceptualne analizy komunikacji sieciowej. Technologie warstwy fizycznej i łącza danych: Ethernet, przełączniki, VLAN. Adresowanie IPv4 i IPv6, podsieci i agregacja tras. Protokoły warstwy sieciowej i transportowej: IP, ICMP, TCP, UDP oraz ich właściwości bezpieczeństwa. Routing: protokoły routingu statycznego i dynamicznego. Usługi aplikacyjne: DNS, DHCP, HTTP/HTTPS, FTP, SMTP. Analiza ruchu sieciowego z użyciem analizatorów protokołów. Podstawy bezpieczeństwa sieci: typowe ataki sieciowe i mechanizmy ochrony na poziomie warstw modelu. Topologie sieci i ich implikacje dla bezpieczeństwa. | ||||||||||||||||||||||||||
| Inne informacje o przedmiocie | przedmiot ma związek z prowadzoną na Uczelni działalnością naukową | ||||||||||||||||||||||||||
| przedmiot kształtuje umiejętności praktyczne | |||||||||||||||||||||||||||
| Wyliczenie: | Nakład pracy studenta związany z: | Godzin ogółem |
W tym kontaktowych |
W tym praktycznych |
|||||||||||||||||||||||
| udziałem w wykładach | 30 | 30 | |||||||||||||||||||||||||
| udziałem w innych formach zajęć | 30 | 30 | 30 | ||||||||||||||||||||||||
| przygotowaniem do zajęć praktycznych oraz opracowaniem sprawozdań | 45 | 45 | |||||||||||||||||||||||||
| przygotowaniem do zaliczenia wykładu | 20 | ||||||||||||||||||||||||||
| Razem godzin: | 125 | 60 | 75 | ||||||||||||||||||||||||
| Razem punktów ECTS: | 5 | 2.4 | 3.0 | ||||||||||||||||||||||||
| Zakładane kierunkowe efekty uczenia się | Wiedza | Umiejętności | Kompetencje społeczne |
||||||||||||||||||||||||
| CYB1_W04 | CYB1_U04 | CYB1_K01 | |||||||||||||||||||||||||
| CYB1_W07 | CYB1_U05 | CYB1_K02 | |||||||||||||||||||||||||
| CYB1_U07 | |||||||||||||||||||||||||||
| CYB1_U13 | |||||||||||||||||||||||||||
| Cele i treści ramowe sformułował(a) | dr inż. Andrzej Chmielewski, inż. Marcin Dziemidok | Data: | 08/04/2026 | ||||||||||||||||||||||||
| Realizacja w roku akademickim | 2026/2027 | ||||||||||||||||||||||||||
| Treści programowe | |||||||||||||||||||||||||||
| Wykład | |||||||||||||||||||||||||||
| 1. | Wprowadzenie do sieci komputerowych – historia, klasyfikacja sieci, zastosowania, podstawowe pojęcia | ||||||||||||||||||||||||||
| 2. | Model OSI i model TCP/IP – warstwy, ich funkcje, enkapsulacja i dekapsulacja danych, PDU w każdej warstwie | ||||||||||||||||||||||||||
| 3. | Warstwa fizyczna i łącza danych – media transmisyjne, kable, WiFi, Ethernet (IEEE 802.3), ramki Ethernet, adresacja MAC, ARP – mechanizm i zagrożenia (ARP spoofing) | ||||||||||||||||||||||||||
| 4. | Przełączniki i segmentacja sieci – działanie przełącznika, tablice MAC, broadcast domain, VLAN (802.1Q), trunking; znaczenie VLAN dla bezpieczeństwa | ||||||||||||||||||||||||||
| 5. | Adresowanie IPv4 – format adresu, klasy, maska podsieci, CIDR, obliczanie podsieci, adresy specjalne, NAT/PAT | ||||||||||||||||||||||||||
| 6. | Adresowanie IPv6 – format, typy adresów, konfiguracja, porównanie z IPv4, mechanizmy przejściowe | ||||||||||||||||||||||||||
| 7. | DHCP i DNS – działanie protokołów, zagrożenia (DHCP starvation, DNS poisoning, DNS amplification), podstawy konfiguracji | ||||||||||||||||||||||||||
| 8. | Protokół IP i ICMP – nagłówek IP, fragmentacja, TTL, ICMP – typy komunikatów, zastosowania diagnostyczne i ofensywne (ping, traceroute, ICMP flood) | ||||||||||||||||||||||||||
| 9. | Protokoły transportowe TCP i UDP – nagłówki, nawiązywanie i kończenie połączenia (three-way handshake), numery portów, stany TCP, porównanie TCP/UDP w kontekście bezpieczeństwa | ||||||||||||||||||||||||||
| 10. | Routing i protokoły routingu – tablice routingu, routing statyczny i dynamiczny, RIP, OSPF – wprowadzenie, bezpieczeństwo protokołów routingu | ||||||||||||||||||||||||||
| 11. | Usługi aplikacyjne – HTTP/HTTPS, FTP (aktywny/pasywny), SMTP/POP3/IMAP, SSH – porty, nagłówki, typowe zagrożenia | ||||||||||||||||||||||||||
| 12. | Analiza ruchu sieciowego – Wireshark: interfejs, filtry BPF, analiza sesji TCP, rekonstrukcja protokołów aplikacyjnych | ||||||||||||||||||||||||||
| 13. | Typowe ataki sieciowe – man-in-the-middle, sniffing, spoofing, DoS/DDoS, skanowanie portów (Nmap – wprowadzenie), metodyki rekonesansu | ||||||||||||||||||||||||||
| 14. | Podstawy bezpieczeństwa sieci – segmentacja, ACL, podstawy konfiguracji firewalla sieciowego, zasada defense in depth na poziomie sieci | ||||||||||||||||||||||||||
| 15. | Zaliczenie wykładu | ||||||||||||||||||||||||||
| Laboratorium | |||||||||||||||||||||||||||
| 1. | Adresacja IP, podział sieci na podsieci | ||||||||||||||||||||||||||
| 2. | Kabel sieciowy + konfiguracja interfejsów sieciowych w systemie LInux | ||||||||||||||||||||||||||
| 3. | Podstawowa diagnostyka sieci komputerowej z wykorzystaniem CLI w systemie Linux (ping, traceroute/tracert, pathping, mtr) | ||||||||||||||||||||||||||
| 4. | Analiza pakietów sieciowych (Wireshark/tcpdump) | ||||||||||||||||||||||||||
| 5. | Podstawowa konfiguracja klienta SSH | ||||||||||||||||||||||||||
| 6. | Mikrotik: podstawowa konfiguracja RouterOS, WinBox, adresacja IP, diagnostyka sieci | ||||||||||||||||||||||||||
| 7. | Mikrotik: routing podstawowy i statyczny | ||||||||||||||||||||||||||
| 8. | Mikrotik: konfiguracja urządzeń: router, bridge, access point | ||||||||||||||||||||||||||
| 9. | Mikrotik: usługi sieciowe: DHCP Client/Server, DNS | ||||||||||||||||||||||||||
| 10. | Linux + Mikrotik: translacja adresów (NAT), port forwarding, DMZ | ||||||||||||||||||||||||||
| 11. | Linux + Mikrotik: podstawowy firewall (ufw, iptables) | ||||||||||||||||||||||||||
| 12. | Projekt zespołowy – projekt i budowa prostej sieci komputerowej | ||||||||||||||||||||||||||
| 13. | Projekt zespołowy – projekt i budowa prostej sieci komputerowej | ||||||||||||||||||||||||||
| 14. | Projekt zespołowy – projekt i budowa prostej sieci komputerowej | ||||||||||||||||||||||||||
| 15. | Prezentacja projektów | ||||||||||||||||||||||||||
| Metody dydaktyczne (realizacja stacjonarna) |
|||||||||||||||||||||||||||
| W | wykład problemowy; wykład informacyjny; wykład z prezentacją multimedialną | ||||||||||||||||||||||||||
| L | ćwiczenia laboratoryjne; metoda projektów | ||||||||||||||||||||||||||
| Metody dydaktyczne (realizacja zdalna) |
|||||||||||||||||||||||||||
| W | wykład problemowy; wykład informacyjny; wykład z prezentacją multimedialną | ||||||||||||||||||||||||||
| - | |||||||||||||||||||||||||||
| Forma zaliczenia | |||||||||||||||||||||||||||
| W | zaliczenie pisemne | ||||||||||||||||||||||||||
| L | ocena wykonanych zadań na podstawie zaprezentowanych wyników oraz sprawozdań, ocena projektu | ||||||||||||||||||||||||||
| Warunki zaliczenia | |||||||||||||||||||||||||||
| W | Uzyskanie min. 30% punktów z każdego efektu uczenia się z zakresu wiedzy, a po spełnieniu tego warunku ostateczna ocena wynika z sumy uzyskanych punktów. Kryteria oceny: [ 0 – 50]% punktów – 2.0 (50 – 60]% punktów – 3.0 (60 – 70]% punktów – 3.5 (70 – 80]% punktów – 4.0 (80 – 90]% punktów – 4.5 (90 – 100]% punktów – 5.0 |
||||||||||||||||||||||||||
| L | Minimalne wymagania odnośnie efektów uczenia się: E3 - konfiguracja min. 2 z wymienionych usług sieciowych: np. DHCP, SSH, firewall, NAT, protokół routingu E4 - wykonanie dowolnego zadania, w którym przeprowadzona została analiza pakietów z wykorzystaniem dowolnego narzędzia E5 i E6 - realizacja projektu na na poziomie min. 50% punktów Ocena końcowa składa się z dwóch części: - część laboratoryjna: 9 sprawozdań po 2 pkt, - cześć projektowa - max. 10 pkt. + 20% za dokumentację (w sumie max. 12 pkt.) Kryteria oceny: [ 0 – 50]% punktów – 2.0 (50 – 60)% punktów – 3.0 [60 – 70)% punktów – 3.5 [70 – 80)% punktów – 4.0 [80 – 90)% punktów – 4.5 [90 – 100]% punktów – 5.0 |
||||||||||||||||||||||||||
| Symbol efektu | Zakładane efekty uczenia się | Odniesienie do efektów uczenia się zdefiniowanych dla kierunku studiów | |||||||||||||||||||||||||
| Wiedza | Umiejętności | Kompetencje społeczne |
|||||||||||||||||||||||||
| Wiedza: student zna i rozumie | |||||||||||||||||||||||||||
| E1 | modele warstwowe sieci komputerowych (OSI, TCP/IP), zasady działania kluczowych protokołów sieciowych i transportowych oraz mechanizmy adresowania IP | ||||||||||||||||||||||||||
| E2 | typowe ataki sieciowe na poziomie warstw modelu (ARP spoofing, DNS poisoning, DoS, sniffing, skanowanie) oraz podstawowe mechanizmy ochrony sieci | ||||||||||||||||||||||||||
| Umiejętności: student potrafi | |||||||||||||||||||||||||||
| E3 | konfigurować podstawową infrastrukturę sieciową (przełączniki, routery, VLAN, DHCP) i weryfikować łączność oraz segmentację | ||||||||||||||||||||||||||
| E4 | analizować ruch sieciowy przy użyciu analizatora oraz identyfikować podejrzane wzorce komunikacji | ||||||||||||||||||||||||||
| E5 | projektować prostą infrastrukturę sieciową z uwzględnieniem segmentacji i podstawowych mechanizmów bezpieczeństwa | ||||||||||||||||||||||||||
| Kompetencje społeczne: student jest gotów do | |||||||||||||||||||||||||||
| E6 | systematycznego śledzenia zmian w środowiskach sieciowych i rozumie odpowiedzialność wynikającą z konfiguracji infrastruktury krytycznej dla organizacji | ||||||||||||||||||||||||||
| Symbol efektu | Sposób weryfikacji efektu uczenia się | Forma zajęć na której zachodzi weryfikacja | |||||||||||||||||||||||||
| E1 | zaliczenie pisemne | W | |||||||||||||||||||||||||
| E2 | zaliczenie pisemne | W | |||||||||||||||||||||||||
| E3 | ocena wykonanych zadań na podstawie zaprezentowanych wyników oraz sprawozdań | L | |||||||||||||||||||||||||
| E4 | ocena wykonanych zadań na podstawie zaprezentowanych wyników oraz sprawozdań | L | |||||||||||||||||||||||||
| E5 | ocena projektu | L | |||||||||||||||||||||||||
| E6 | ocena projektu | L | |||||||||||||||||||||||||
| Literatura podstawowa | |||||||||||||||||||||||||||
| 1. | P.L. Dordal, An Introduction to Computer Networks, Department of Computer Science, Loyola University Chicago, dostęp online: http://intronetworks.cs.luc.edu/current1/html | ||||||||||||||||||||||||||
| 2. | Ł. Guziak, Konfiguracja usług sieciowych na urządzeniach MikroTik, Helion, 2024 | ||||||||||||||||||||||||||
| 3. | Ł. Guziak, Konfiguracja usług sieciowych na urządzeniach MikroTik: poziom zaawansowany, Helion, 2025 | ||||||||||||||||||||||||||
| 4. | A. Józefiok, Zostań inżynierem sieci: 100 pytań do przyszłego sieciowca, Helion, 2025 | ||||||||||||||||||||||||||
| 5. | Materiały do kursu LPIC-1 oraz LPIC-2, dostęp online: https://learning.lpi.org/en/learning-materials/learning-materials | ||||||||||||||||||||||||||
| 6. | Dokumentacja systemu Mikrotik, https:/www.mikrotik.com | ||||||||||||||||||||||||||
| Literatura uzupełniająca | |||||||||||||||||||||||||||
| 1. | Dokumentacja serwera DHCP, https://www.isc.org/dhcp | ||||||||||||||||||||||||||
| 2. | Dokumentacja pakietu netfilter, https://www.netfilter.org | ||||||||||||||||||||||||||
| 3. | R. White, E. Banks, Sieci komputerowe: Najczęstsze problemy i ich rozwiązania: Innowacyjne podejście do budowania odpornych, nowoczesnych sieci, Helion, 2019 | ||||||||||||||||||||||||||
| 4. | D.E. Comer, Sieci komputerowe i intersieci: kompendium wiedzy każdego administratora, Helion, 2014 | ||||||||||||||||||||||||||
| 5. | A. Tanenbaum, Sieci komputerowe, Prentice Hall, Indian International Ed., 2010 | ||||||||||||||||||||||||||
| Koordynator przedmiotu: | dr inż. Andrzej Chmielewski | Data: | 08/04/2026 | ||||||||||||||||||||||||