Karta Przedmiotu

Politechnika Białostocka Wydział Informatyki
Kierunek studiów Cyberbezpieczeństwo Poziom i forma
studiów 		pierwszego stopnia
stacjonarne
Grupa przedmiotów /
specjalność		 Profil kształcenia ogólnoakademicki
Nazwa przedmiotu Podstawy cyberbezpieczeństwa Kod przedmiotu CYB1PCY
Rodzaj zajęć obowiązkowy
Formy zajęć i liczba godzin W Ć L P Ps T S Semestr 1
30 Punkty ECTS 2
Program obowiązuje od 2026/2027
Przedmioty wprowadzające
Cele przedmiotu Przekazanie fundamentalnej wiedzy z zakresu pojęć, zasad i modeli cyberbezpieczeństwa, umożliwiającej świadome postrzeganie całości dyscypliny i jej powiązań z pozostałymi przedmiotami w programie studiów, w tym w kontekście zasad zrównoważonego rozwoju oraz uwarunkowań technicznych, organizacyjnych i zasobowych.
Zapoznanie z kluczowymi kategoriami zagrożeń, taksonomią ataków i ról w cyberbezpieczeństwie zgodną z European Cybersecurity Skills Framework (ECSF) i SFIA, z uwzględnieniem podejmowania decyzji w warunkach ryzyka oraz konieczności równoważenia poziomu bezpieczeństwa, kosztów i efektywności systemów.
Kształtowanie postawy odpowiedzialności etycznej i profesjonalnej jako fundamentu pracy specjalisty ds. cyberbezpieczeństwa, w tym świadomości konsekwencji technicznych, społecznych i środowiskowych podejmowanych działań oraz roli cyberbezpieczeństwa w realizacji zasad zrównoważonego rozwoju.

Odniesienia do frameworka edukacyjnego mikrokompetencji SFIA:
Bezpieczeństwo informacji SCTY – poziom 1
Cyberbezpieczeństwo CSEC – poziom 1
Etyka ETHC – poziom 1
Ramowe treści programowe Podstawowe pojęcia i definicje cyberbezpieczeństwa: poufność, integralność i dostępność (triada CIA), podatność, zagrożenie, ryzyko i incydent, z uwzględnieniem podejmowania decyzji w warunkach ograniczeń zasobowych oraz zasad zrównoważonego rozwoju. Kategorie zagrożeń cybernetycznych i główne grupy atakujących (threat actors). Przegląd obszarów cyberbezpieczeństwa i ról zawodowych zgodnie z ECSF. Standardy, frameworki i regulacje kluczowe dla cyberbezpieczeństwa. Cykl życia incydentu i podstawy zarządzania incydentami, z uwzględnieniem wpływu incydentów na funkcjonowanie organizacji, ciągłość działania oraz wykorzystanie zasobów. Zasady podstawowe: defense in depth, least privilege, security by design – wprowadzenie, z uwzględnieniem kompromisów między poziomem zabezpieczeń, kosztami, efektywnością i użytecznością systemów. Etyka zawodowa specjalisty ds. cyberbezpieczeństwa, w tym odpowiedzialność za skutki techniczne, społeczne i środowiskowe podejmowanych działań. Mapa kompetencji i ścieżki kariery w cyberbezpieczeństwie.
Inne informacje o przedmiocie treści przedmiotu odwołują się do zasad zrównoważonego rozwoju
przedmiot ma związek z prowadzoną na Uczelni działalnością naukową
Wyliczenie: Nakład pracy studenta związany z: Godzin
ogółem		 W tym
kontaktowych		 W tym
praktycznych
udziałem w wykładach 30 30
przygotowaniem do zaliczenia wykładu 20
Razem godzin: 50 30 0
Razem punktów ECTS: 2 1.2 0.0
Zakładane kierunkowe efekty uczenia się Wiedza Umiejętności Kompetencje
społeczne
CYB1_W06 CYB1_K01
CYB1_W07 H1_K01
CYB1_W09 CYB1_K02
CYB1_W12 H1_K03
CYB1_W13
CYB1_W16
CYB1_W17
Cele i treści ramowe sformułował(a) dr inż. Eugenia Busłowska Data: 08/04/2026
Realizacja w roku akademickim 2026/2027
 
Treści programowe
Wykład
1. Wprowadzenie do cyberbezpieczeństwa – definicje, zakres dyscypliny, znaczenie cyberbezpieczeństwa we współczesnym świecie, statystyki incydentów i strat; cyberbezpieczeństwo jako element stabilnego i odpowiedzialnego funkcjonowania organizacji, z uwzględnieniem zależności między poziomem bezpieczeństwa, kosztami i efektywnością systemów
2. Triada CIA – poufność, integralność, dostępność: definicje, przykłady naruszeń, rozszerzenia modelu (AAA, Parkerian Hexad)
3. Podstawowe pojęcia – podatność (vulnerability), zagrożenie (threat), ryzyko (risk), incydent, exploit, wektor ataku, powierzchnia ataku; powiązania między pojęciami. Wprowadzenie do struktury analizy ryzyka: aktywność -> zagrożenie -> podatność -> prawdopodobieństwo i wpływ -> decyzja o postępowaniu - logika arkusza ryzyka, z uwzględnieniem ograniczeń zasobowych, kosztów zabezpieczeń oraz ich wpływu na działanie systemu i użytkowników
4. Kategorie zagrożeń i threat actors – grupy atakujących (script kiddies, cyberprzestępcy, APT, insider threats, hacktywizm, państwowi aktorzy), ich motywacje i możliwości
5. Przegląd obszarów cyberbezpieczeństwa I – bezpieczeństwo sieci, bezpieczeństwo systemów operacyjnych, bezpieczeństwo aplikacji webowych – wprowadzenie
6. Przegląd obszarów cyberbezpieczeństwa II – kryptografia (szyfrowanie symetryczne i asymetryczne, funkcje haszujące, infrastruktura klucza publicznego), zarządzanie tożsamością i dostępem (IAM), bezpieczeństwo danych i informacji
7. Przegląd obszarów cyberbezpieczeństwa III – bezpieczeństwo chmury, IoT, OT/ICS; analiza incydentów, informatyka śledcza – wprowadzenie
8. Role zawodowe w cyberbezpieczeństwie – ECSF: 12 profili zawodowych (CISO, Penetration Tester, Incident Responder, SOC Analyst, Cybersecurity Architect itd.) – przegląd kompetencji i ścieżek kariery
9. Frameworki i standardy bezpieczeństwa – ISO/IEC 27001, NIST CSF, CIS Controls, MITRE ATT&CK – przegląd i zastosowania; miejsce standardów w praktyce zawodowej
10. Regulacje prawne UE – NIS2, DORA, RODO/GDPR w kontekście cyberbezpieczeństwa; obowiązki organizacji, raportowanie incydentów
11. Zasady fundamentalne bezpieczeństwa – defense in depth, least privilege, fail-safe defaults, separation of duties, security by design i privacy by design – koncepcje i przykłady, z uwzględnieniem kompromisów między poziomem zabezpieczeń, wydajnością systemu i jego użytecznością
12. Zarządzanie ryzykiem – podejście oparte na ryzyku, identyfikacja, ocena i traktowanie ryzyka, cykl PDCA w bezpieczeństwie informacji; przegląd narzędzi wspierających: arkusz oceny ryzyka, rejestr ryzyk; dobór środków bezpieczeństwa jako wynik kompromisów między poziomem ochrony, kosztami, zużyciem zasobów oraz konsekwencjami dla organizacji i użytkowników. Wprowadzenie do modelowania zagrożeń - czym jest threat modeling i STRIDE
13. Cykl życia incydentu – fazy: przygotowanie, wykrycie, zawieranie, eliminacja, odtwarzanie, wyciąganie wniosków; rola CSIRT/SOC
14. Etyka zawodowa w cyberbezpieczeństwie – zasady etycznego hackingu, odpowiedzialność za wiedzę ofensywną, prawo a etyka, kodeksy etyczne (ISC², ISACA), dylemat odpowiedzialnego ujawniania (responsible disclosure), odpowiedzialność za skutki techniczne, społeczne i organizacyjne podejmowanych działań, zrównoważony rozwój
15. Zaliczenie wykładu
Metody dydaktyczne
(realizacja stacjonarna)
W wykład problemowy; wykład z prezentacją multimedialną
-
Metody dydaktyczne
(realizacja zdalna)
W wykład z prezentacją multimedialną
-
Forma zaliczenia
W zaliczenie pisemne
-
Warunki zaliczenia
W Uzyskanie min. 30% punktów z każdego efektu uczenia się z zakresu wiedzy, a po spełnieniu tego warunku ostateczna ocena wynika z sumy uzyskanych punktów.
Kryteria oceny:
[ 0 – 50]% punktów – 2.0
(50 – 60]% punktów – 3.0
(60 – 70]% punktów – 3.5
(70 – 80]% punktów – 4.0
(80 – 90]% punktów – 4.5
(90 – 100]% punktów – 5.0
-
Symbol efektu Zakładane efekty uczenia się Odniesienie do efektów uczenia się zdefiniowanych dla kierunku studiów
Wiedza Umiejętności Kompetencje
społeczne
Wiedza: student zna i rozumie
E1 podstawowe pojęcia cyberbezpieczeństwa (CIA, podatność, zagrożenie, ryzyko, incydent) oraz kategorie zagrożeń i grupy atakujących
E2 główne obszary cyberbezpieczeństwa, kluczowe frameworki (NIST CSF, MITRE ATT&CK, ISO 27001) oraz role zawodowe zgodne z ECSF
E3 zasady fundamentalne bezpieczeństwa (defense in depth, least privilege, security by design) oraz podstawy zarządzania ryzykiem - w tym logikę sekwencji: aktywność -> zagrożenie -> podatność -> ocena ryzyka -> decyzja o postępowaniu - i cykl życia incydentu
E4 kluczowe regulacje prawne UE dotyczące cyberbezpieczeństwa (NIS2, DORA, RODO) i rozumie obowiązki wynikające z tych regulacji
E5 rolę cyberbezpieczeństwa we wspieraniu odporności organizacji, ochrony danych oraz odpowiedzialnego i zrównoważonego wykorzystania technologii ICT
Kompetencje społeczne: student jest gotów do
E6 etycznego postępowania w obszarze cyberbezpieczeństwa, rozumie odpowiedzialność wynikającą z posiadania wiedzy ofensywnej i zasady responsible disclosure
Symbol efektu Sposób weryfikacji efektu uczenia się Forma zajęć na której zachodzi weryfikacja
E1 zaliczenie pisemne -
E2 zaliczenie pisemne -
E3 zaliczenie pisemne -
E4 zaliczenie pisemne -
E5 zaliczenie pisemne W
E6 zaliczenie pisemne -
Literatura podstawowa
1. J. Steinberg, Cyberbezpieczeństwo dla bystrzaków, Helion, 2023
2. J. Krawiec, Cyberbezpieczeństwo: podejście systemowe, Oficyna Wyd. PW, 2019
3. C. Bravo, Cyberbezpieczeństwo dla zaawansowanych, Helion, 2023
4. S. Enoka, Cyberbezpieczeństwo w małych sieciach, Helion 2023
5. A. Białas, Bezpieczeństwo informacji i usług w nowoczesnej instytucji i firmie, Naukowo-Techniczne, 2006
Literatura uzupełniająca
1. Y. Diogenes, E. Ozkaya, Cyberbezpieczeństwo - strategie ataku i obrony. Jak osiągnąć najwyższy możliwy stan zabezpieczeń systemu informatycznego. Wydanie III, Helion, 2023
2. M. Molendowska, R. Miernik, Bezpieczeństwo w cyberprzestrzeni. Wybrane zagadnienia, Adam Marszałek, 2020
3. L. Kohnfelder, Po pierwsze: bezpieczeństwo. Przewodnik dla twórców oprogramowania, Helion 2022
4. Ch. J. Brooks, Ch. Grow, P. A. Craig, Jr., D. Short, Cybersecurity Essentials, John Wiley & Sons, 2018
5. Materiały własne przygotowane przez prowadzącego
6. W. Stallings, Network Security Essentials: Applications and Standards, Pearson, 2017
7. Dokumenty ENISA, NIST dotyczące cyberbezpieczeństwa
Koordynator przedmiotu: dr inż. Eugenia Busłowska Data: 08/04/2026
wydrukowane w programie Świerk , © Świerk V2
© Świerk V2